Hantavirus: Het gevaar van muizen – en hoe ZeroMOUSE™ 2.0 je huis beschermt

De belangrijkste feiten in één oogopslag: Het Hantavirus is een ernstig ziekteverwekker die in Duitsland voorkomt en vrijwel uitsluitend wordt overgedragen via contact met geïnfecteerde muizen. Katten die muizen mee naar huis brengen, kunnen het infectierisico voor hun eigenaren verhogen – niet via de kat zelf, maar via het prooidier. ZeroMOUSE™ 2.0 houdt precies deze muizen buiten.

Wat is het Hantavirus?

Het Hantavirus is geen exotische ziekteverwekker uit verre landen – het is al jaren inheems in Duitsland. Het is een zoönose, wat betekent dat het een ziekte is die van dieren op mensen kan worden overgedragen. Het wordt veroorzaakt door verschillende typen hantavirussen, waarvan de volgende in Duitsland bijzonder relevant zijn:

Puumala-virus (overgedragen door de bosmuis) en het Dobrava-Belgrado-virus (overgedragen door de gestreepte veldmuis).

De naam "Hanta" is afgeleid van de Hantan-rivier in Korea, waar het virus voor het eerst werd beschreven. Tegenwoordig komt het wereldwijd voor – en is het ook een relevant gezondheidsonderwerp in dit land.

Hoe gevaarlijk is het Hantavirus?

Het goede nieuws eerst: in Duitsland verloopt de meeste Hanta-infecties mild. Een infectie met de in Duitsland veelvoorkomende hantavirusvarianten is vaak symptoomvrij of gaat gepaard met milde, griepachtige klachten.

Toch mag het virus niet worden onderschat. Typische symptomen zijn koorts die drie tot vier dagen aanhoudt met pijn in rug, hoofd en ledematen, die meestal ongeveer twee tot vier weken na infectie optreden. Kenmerkend voor de in Duitsland veelvoorkomende vorm van de ziekte is nierbetrokkenheid.

In ernstige vormen kunnen een bloeddrukdaling, shock en nierfalen optreden – deze ernstige vorm is in 5 tot 15 procent van de gevallen dodelijk. Bij het in Duitsland veelvoorkomende Puumala-virus ligt het sterftecijfer gelukkig ruim onder één procent.

In Duitsland zijn volgens meldgegevens in 2024 423 mensen ziek geworden door de virusinfectie. In epidemiejaren – zoals 2012 – kunnen de aantallen aanzienlijk hoger zijn: in 2012 werden bijna 2.900 gevallen landelijk gemeld.

Er is tot nu toe geen vaccin of specifieke antivirale therapie. De meest effectieve bescherming is daarom preventie – dat wil zeggen het consequent voorkomen dat muizen en hun uitwerpselen de leefomgeving binnendringen.

Welke dieren dragen het Hantavirus over?

Het Hantavirus is primair een knaagdiervirus. Hantavirussen worden vooral overgedragen door knaagdieren zoals muizen en ratten, en minder vaak ook door vleermuizen en mollen. In Duitsland zijn de belangrijkste dragers:

• Bosmuis – de meest voorkomende drager, vooral in de beuken- en gemengde bossen van Zuid- en West-Duitsland
• Gestreepte veldmuis – verantwoordelijk voor infecties in Noord- en Oost-Duitsland
• Geelnekmuizen, gewone veldmuizen, bosmuizen, bruine rat – ook bekend als dragers

De geïnfecteerde dieren scheiden de ziekteverwekkers uit via speeksel, urine en uitwerpselen. Mensen kunnen geïnfecteerd raken als ze de ziekteverwekkers inademen of in contact komen met besmette materialen. Het virus overleeft in de omgeving enkele dagen tot maanden, afhankelijk van de omstandigheden.

Is elke muis besmet met het Hantavirus?

Nee – maar dat is niet aan een muis te zien. Het hantavirusrisico fluctueert sterk van jaar tot jaar. Vooral na zogenaamde beukenmastjaren kunnen bosmuizen zich sterk vermenigvuldigen, en in het daaropvolgende jaar stijgt dan in bepaalde regio’s het risico op Puumala-hantavirusinfecties.

In risicogebieden en piekjaren kan het infectiepercentage onder bosmuizen lokaal aanzienlijk toenemen. Wie een muis in huis krijgt – dood of levend – brengt dus een potentiële infectiebron direct in eigen huis. Juist daar ligt het risico dat veel kattenbezitters onderschatten.

Kunnen katten het Hantavirus overdragen?

Dit is een van de meest gestelde vragen – en het antwoord is geruststellend, maar met een belangrijke kanttekening:

Volgens de huidige kennis kunnen katten niet significant besmet raken met het Hantavirus. Ze kunnen het virus meedragen, maar vertonen geen typische symptomen en worden er niet ziek van. Overdracht op mensen via de kat wordt als uiterst onwaarschijnlijk beschouwd.

⚠ Belangrijk: Als de kat echter een besmette muis mee naar huis brengt, is er een infectierisico dat uitgaat van de muis zelf.

De kat is niet het probleem – het is de muis die hij binnenbrengt. Het speeksel, de urine en de uitwerpselen van de muis kunnen het virus in huis brengen. Knagen aan het prooidier, muizenkeutels op de vloer, stof dat bij het schoonmaken opwaait – dit zijn allemaal potentiële overdrachtswegen.

Het onderschatte risico: de kat als brug

Buitenkatten zijn geboren jagers. Ze zwerven door bossen, weiden en velden – precies de biotopen waar bosmuizen en gestreepte veldmuizen thuis zijn. Wat voor de kat een jachtsucces is, betekent een potentieel gezondheidsrisico voor het huishouden.

Het scenario: de kat vangt een bosmuis in het bos, sleept hem door de kattenluik – en legt hem trots in de woonkamer neer. De muis is misschien al dood. Toch bevatten zijn vacht, speeksel en urine hantavirussen. Bij het oppakken, schoonmaken of zelfs alleen het opwaaien van stof kan het virus worden overgedragen.

Hantavirus & ZeroMOUSE™ 2.0: Preventie begint vóór het kattenluik

De meest effectieve maatregel tegen hantavirusinfecties is volgens het Robert Koch Instituut duidelijk: voorkom contact met knaagdieren en hun uitwerpselen. In de context van buitenkatten